Da li ste čuli za Tajchy jezera?

Nekada najbogatiji grad u Evropi, ima 60 jezera! Nalazi se u krateru urušenog vulkana, a mnogi ljudi nikada nisu čuli za njega. Da li ste Vi čuli za Bansku Štjavnjicu (Banská Štiavnica). Nalazi se u Slovačkoj, na 170km od Bratislave. Grad je bio poznat po rudnicima zlata i srebra, a zbog srednjovekovne arhitekture uvršćen je na UNESKO-vu listu svetske baštine.

Grad leži u središtu ogromne kružne depresije nastale urušavanjem drevnog vulkana, čiju ivicu sada formira planinski lanac Štjavničke vrhove. Danas je Banska Štjavnica jedna od najposebnijih turističkih destinacija u Slovačkoj. Često se opisuje kao „skriveni dragulj unutar vulkana“ ili „srebrni grad sa 60 jezera“. Jezera u Banská Štiavnica su poznata kao „tajchy“ – to su veštačka jezera izgrađena još u 18. veku za potrebe rudnika. Danas su jedno od najlepših mesta za kupanje, odmor i prirodu u Slovačkoj. Ukupno ih je nekada bilo oko 60, a danas je sačuvano oko 20–30. Tajchy jezera su posebna vrsta veštačkih akumulacionih jezera. Reč „tajch“ dolazi iz nemačkog Teich, što znači ribnjak ili jezero. Ova jezera pravljena su u Slovačkoj u 17. i 18. veku za potrebe rudarstva – služili su za skupljanje kišnice i planinske vode a ta voda se koristila za pokretanje rudarskih mašina, odnosno energija vode pokretala je pumpe i drobilice rude. Ovaj sistem je bio toliko napredan da se smatra jednim od najgenijalnijih inženjerskih rešenja tog vremena. Jezera su povezana mrežom kanala i tunela pa se voda mogla preusmeravati između jezera i zajedno su činili veliki hidrotehnički sistem. Danas istorijska rudarska jezera su pretvorena u prirodna kupališta.

Pored prelepe arhitekture Banske Štjavnjice, neverovatnih planinskih vrhova koji je okružuju, nesvakidašnjih tajchy jezera i interesantnih muzeja posvećenih rudnicima zlata i srebra, ovaj grad krije još jednu zanimljivost. Na vulkanskom brdu Šarfenberg (Ostri vrh) iznad Banske Štjavnice uzdiže se impresivna barokna Kalvarija, jedan od najmoćnijih sakralnih kompleksa u srednjoj Evropi. Kalvarija Banske Štjavnice izgrađena je između 1744. i 1751. godine i sastoji se od tri crkve i 22 kapele. Sve su raspoređene duž strmih padina i povezane Krstnim putem. Sa vrha se pruža divan pogled na istorijski centar grada i okolni pejzaž

Do 19. veka, ova slovačka lepotica bila je jedan od tehnološki najnaprednijih rudarskih centara u Evropi, svojevrsna verzija Silicijumske doline tog vremena.  U srednjem veku bila je važan gradski centar, a današnji urbani izgled uglavnom je oblikovan u 16. veku. U to vreme su izgrađene luksuzne kuće u kasnogotskom i renesansnom stilu, kao i impresivna crkva Svete Katarine, jedne od najlepših u Slovačkoj. U istom periodu, oko grada je izgrađen odbrambeni sistem, uključujući interesantne zamkove, kao i baroknu gradsku kapiju Piarga.